{"id":138098,"date":"2021-02-03T09:15:14","date_gmt":"2021-02-03T08:15:14","guid":{"rendered":"https:\/\/sdk.mk\/?p=138098"},"modified":"2021-02-03T09:15:14","modified_gmt":"2021-02-03T08:15:14","slug":"ju-njoftojme-me-semundjet-e-rralla-skleroza-amiotrofike-laterale","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/sdk.mk\/index.php\/uncategorized-sq\/ju-njoftojme-me-semundjet-e-rralla-skleroza-amiotrofike-laterale\/","title":{"rendered":"JU NJOFTOJM\u00cb ME S\u00cbMUNDJET E RRALLA: SKLEROZA AMIOTROFIKE LATERALE"},"content":{"rendered":"<div class=\"f52428582a4b906b2d2e2a7d733c7d27\" data-index=\"7\" style=\"float: none; margin:10px 0 10px 0; text-align:center;\">\n<!-- MSP Ads Asynchronous JS Tag - Generated with Revive Adserver v5.4.1 -->\r\n<ins data-revive-zoneid=\"167\" data-revive-id=\"060fdb01f6430ec164d3519234aa4967\"><\/ins>\r\n<script async src=\"\/\/panel.ads.com.mk\/www\/delivery\/asyncjs.php\"><\/script>\n<\/div>\n<p>Amyotrophic lateral sclerosis (ALS) &#8211; Motor neuron disease<br \/>\n<em><strong><a href=\"https:\/\/www.youtube.com\/watch?v=6OsRGbNK4nc&amp;list=PLPGcigDEy-qjbp5PqAn9GhcRLTEx3PuVd&amp;index=3\" target=\"_blank\" rel=\"noopener noreferrer\">Skleroza amiotrofike laterale (\u0410LS) &#8211; S\u00ebmundja e motoneuronit<\/a><\/strong><\/em><br \/>\nICD: G 12.2<br \/>\nPrevalenca: 1-9\/100.000<\/p>\n<p>Skleroza amiotrofike laterale (\u0410LS) \u00ebsht\u00eb nj\u00eb s\u00ebmundje me etiologji t\u00eb panjohur dhe \u00ebsht\u00eb nj\u00ebra nga s\u00ebmundjet e motoneuronit m\u00eb t\u00eb shpeshta tek t\u00eb rriturit. N\u00eb fillimin e s\u00ebmundjes, simptomat q\u00eb shfaqen kryesisht nuk v\u00ebrrehen dhe shpesh injorohen. S\u00ebmundja karakterizohet me dob\u00ebsi progresive t\u00eb muskujve t\u00eb duarve, k\u00ebmb\u00ebve dhe muskujve q\u00eb jan\u00eb p\u00ebrgjegj\u00ebs p\u00ebr frym\u00ebmarrjen, t\u00eb folurit dhe g\u00eblltitjen. Simptomat nuk shfaqen me t\u00eb nj\u00ebjtin intensitet, me t\u00eb njejt\u00ebn rradhitje dhe n\u00eb regjionet e njejta. Var\u00ebsisht nga simptomat fillestare, af\u00ebrsisht 2\/3 e pacient\u00ebve kan\u00eb nj\u00eb form\u00eb kurrizore t\u00eb s\u00ebmundjes n\u00eb t\u00eb cil\u00ebn simptomat fillestare jan\u00eb dob\u00ebsi dhe atrofi e muskujve t\u00eb vegj\u00ebl t\u00eb duarve. Gjithashtu, n\u00eb nj\u00eb t\u00eb tret\u00ebn e pacient\u00ebve ekziston nj\u00eb form\u00eb bulbare e s\u00ebmundjes q\u00eb fillon me v\u00ebshtir\u00ebsi n\u00eb g\u00eblltitje dhe \u00e7rregullime n\u00eb t\u00eb folur. N\u00eb 5% t\u00eb rasteve, s\u00ebmundja fillon me dob\u00ebsi t\u00eb izoluar t\u00eb muskujve t\u00eb frym\u00ebmarrjes, dhe manifestohet me dispne, ortopne, pagjum\u00ebsi, dhimbje koke n\u00eb m\u00ebngjes, lodhje, anoreksi, p\u00ebrqendrim t\u00eb dob\u00ebt dhe l\u00ebkundje t\u00eb shpeshta t\u00eb humorit. Tek njer\u00ebzit me form\u00ebn bulbare t\u00eb ALS, ka nj\u00eb keq\u00ebsim m\u00eb t\u00eb shpejt\u00eb t\u00eb simptomave. N\u00eb mbi 80% t\u00eb rasteve, s\u00ebmundja shfaqet midis moshave 40 dhe 70 vje\u00e7.<br \/>\n(radio jingle I njohim s\u00ebmundjet e rralla)<\/p>\n<p>Rezultati p\u00ebrfundimtar \u00ebsht\u00eb se pacient\u00ebt vdesin nga insuficienca respiratore, zakonisht brenda dy deri n\u00eb pes\u00eb vjet nga fillimi i simptomave, por 10% e pacient\u00ebve mbijetojn\u00eb p\u00ebr 10 vjet ose m\u00eb shum\u00eb. N\u00ebse s\u00ebmundja shfaqet m\u00eb her\u00ebt, mund t\u00eb pritet nj\u00eb jet\u00ebgjat\u00ebsi m\u00eb e gjat\u00eb. P\u00ebr shkak se ALS prek vet\u00ebm neuronet motorike, shqisat e t\u00eb pamurit, d\u00ebgjimit, nuhatjes dhe shijes nuk ndikohen, dhe n\u00eb shumic\u00ebn e pacient\u00ebve muskujt e syrit dhe fshik\u00ebz\u00ebs mbesin t\u00eb paprekura. S\u00ebmundja nuk ndikon n\u00eb kujtes\u00ebn, personalitetin ose inteligjenc\u00ebn e pacientit dhe pacient\u00ebt shpesh p\u00ebrjetojn\u00eb frik\u00eb, depresion dhe ankth. Skleroza miotrofike laterale (ALS) \u00ebsht\u00eb nj\u00eb s\u00ebmundje neurologjike n\u00eb t\u00eb cil\u00ebn d\u00ebmtimi i neuronit shkakton dob\u00ebsi t\u00eb muskujve, invaliditet dhe p\u00ebrfundimisht vdekje. ALS shpesh em\u00ebrtohet si s\u00ebmundja e Lou Gehrig, pas lojtarit t\u00eb famsh\u00ebm t\u00eb bejzbollit q\u00eb u diagnostikua me k\u00ebt\u00eb s\u00ebmundje n\u00eb 1939.<br \/>\nSimptomat e skleroz\u00ebs amiotrofike laterale:<br \/>\nSimptomat e para t\u00eb skleroz\u00ebs laterale amiotrofike m\u00eb s\u00eb shpeshti shfaqen pas mosh\u00ebs 40 vje\u00e7 dhe p\u00ebrfshijn\u00eb:<br \/>\n\u2022 V\u00ebshtir\u00ebsi n\u00eb ngritjen e pjes\u00ebs para t\u00eb shputave dhe t\u00eb gishtave;<br \/>\n\u2022 Plog\u00ebshti n\u00eb k\u00ebmb\u00eb, shputa dhe ky\u00e7e;<br \/>\n\u2022 Dob\u00ebsi ose ngatht\u00ebsi n\u00eb duar;<br \/>\n\u2022 T\u00eb folur i pakuptuesh\u00ebm dhe v\u00ebshtir\u00ebsi n\u00eb g\u00eblltitje;<br \/>\n\u2022 Dridhje e muskujve t\u00eb duarve, shpatullave dhe gjuh\u00ebs.<br \/>\nS\u00ebmundja shpesh fillon n\u00eb duart ose k\u00ebmb\u00ebt dhe m\u00eb pas p\u00ebrhapet n\u00eb pjes\u00eb t\u00eb tjera t\u00eb trupit, si\u00e7 jan\u00eb supet dhe vithet. Ashtu si\u00e7 s\u00ebmundja p\u00ebrparon, muskujt gradualisht b\u00ebhen t\u00eb dob\u00ebt deri sa t\u00eb shfaqet paraliza. Kjo m\u00eb n\u00eb fund ndikon n\u00eb p\u00ebrtypje, g\u00eblltitje, t\u00eb folur dhe frym\u00ebmarrje.<br \/>\nShkaqe e skleroz\u00ebs amiotrofike laterale:<br \/>\nTe skleroza amiotrofike laterale, qelizat nervore q\u00eb kontrollojn\u00eb l\u00ebvizjen e muskujve gradualisht vdesin, dhe muskujt gradualisht dob\u00ebsohen dhe degjenoren me kalimin e koh\u00ebs. N\u00eb 1 nga 10 raste, s\u00ebmundja \u00ebsht\u00eb trash\u00ebguese nd\u00ebrsa n\u00eb raste t\u00eb tjera, shfaqet rast\u00ebsisht. Kur s\u00ebmundja trash\u00ebgohet, simptomat zakonisht shfaqen m\u00eb her\u00ebt.<br \/>\nShkaku i s\u00ebmundjes nuk dihet. Shkenc\u00ebtar\u00ebt ende nuk mund t\u00eb kuptojn\u00eb pse disa njer\u00ebz s\u00ebmuren nga ALS dhe disa jo. Mund t\u00eb shfaqet n\u00eb \u00e7do mosh\u00eb, por m\u00eb shpesh n\u00eb mosh\u00ebn e mesme dhe te meshkujt. Deri m\u00eb tani, ekzistojn\u00eb disa hipoteza q\u00eb p\u00ebrfshijn\u00eb mutacionin gjenetik, rolin e faktor\u00ebve mjedisor\u00eb si\u00e7 \u00ebsht\u00eb ekspozimi ndaj agjent\u00ebve toksik\u00eb dhe infektues. N\u00eb 90-95% t\u00eb gjitha rasteve, s\u00ebmundja ndodh rast\u00ebsisht, pa faktor\u00eb rreziku t\u00eb lidhura qart\u00eb, k\u00ebshtu q\u00eb pacient\u00ebt me k\u00ebt\u00eb form\u00eb sporadike t\u00eb s\u00ebmundjes nuk kan\u00eb histori familjare t\u00eb ALS dhe an\u00ebtar\u00ebt e familjes s\u00eb tyre nuk kan\u00eb rrezik t\u00eb rritur p\u00ebr zhvillimin e s\u00ebmundjes. Rreth 5-10% i rasteve trash\u00ebgohen, t\u00eb ashtuquajturat forma familjare t\u00eb s\u00ebmundjes, me mutacione n\u00eb gjenet p\u00ebrgjegj\u00ebse p\u00ebr enzima t\u00eb caktuara.<\/p>\n<p>Diagnostikimi:<br \/>\nAsnj\u00eb test nuk mund t\u00eb siguroj\u00eb nj\u00eb diagnoz\u00eb p\u00ebrfundimtare t\u00eb ALS. Diagnoza b\u00ebhet n\u00eb baz\u00eb t\u00eb simptomave dhe ekzaminimit neurologjik, si dhe ekzaminime plot\u00ebsuese p\u00ebr t\u00eb p\u00ebrjashtuar s\u00ebmundje tjera t\u00eb ngjashme me ALS. Nj\u00eb nga ato ekzaminime \u00ebsht\u00eb elektromiografia, e cila mund ta mb\u00ebshtes\u00eb diagnoz\u00ebn e ALS. M\u00ebnyr\u00eb tjet\u00ebr diagnostikimi \u00ebsht\u00eb rezonanca magnetike e trurit dhe palc\u00ebs kurrizore, e cila mund ta konfirmoj\u00eb diagnoz\u00ebn ose ti p\u00ebrjashtoj\u00eb s\u00ebmundjet e tjera t\u00eb trurit dhe palc\u00ebs kurrizore.<br \/>\nEnde nuk ka medikament i cili \u00ebsht\u00eb treguar efektiv n\u00eb trajtimin e ALS. N\u00eb 1995 u aprovua medikamenti i par\u00eb p\u00ebr trajtimin e s\u00ebmundjes &#8211; Riluzole, i cili zvog\u00eblon d\u00ebmtimin e neuronit duke zvog\u00ebluar sekretimin e glutamatit. Studimet klinike tek pacient\u00ebt me ALS kan\u00eb treguar q\u00eb Riluzole zgjat jet\u00ebn e pacientit p\u00ebr disa muaj, kryesisht te ata pacient\u00eb q\u00eb kan\u00eb v\u00ebshtir\u00ebsi n\u00eb g\u00eblltitje. Pjesa tjet\u00ebr e trajtimit t\u00eb pacient\u00ebve me ALS ka p\u00ebr q\u00ebllim leht\u00ebsimin e simptomave t\u00eb s\u00ebmundjes dhe p\u00ebrmir\u00ebsimin e cil\u00ebsis\u00eb s\u00eb jet\u00ebs. Kjo p\u00ebrkujdesje ofrohet nga ekipe multidisciplinare si mjek\u00eb, logoped\u00eb, farmacist\u00eb, dietist dhe infermiere. Terapia fizikale dhe pajisjet speciale mund t\u00eb ndihmojn\u00eb pavar\u00ebsin\u00eb dhe sigurin\u00eb e pacient\u00ebve me ALS.<\/p>\n\n<div style=\"font-size: 0px; height: 0px; line-height: 0px; margin: 0; padding: 0; clear: both;\"><\/div>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Amyotrophic lateral sclerosis (ALS) &#8211; Motor neuron disease Skleroza amiotrofike laterale (\u0410LS) &#8211; S\u00ebmundja e motoneuronit ICD: G 12.2 Prevalenca: [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":24,"featured_media":138095,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_mo_disable_npp":"no","inline_featured_image":false},"categories":[1794],"tags":[],"imageURL":"https:\/\/sdk.mk\/wp-content\/uploads\/2021\/02\/03-Amiotrofichna-lateralna-skleroza-650x366.png","thumbURL":"https:\/\/sdk.mk\/wp-content\/uploads\/2021\/02\/03-Amiotrofichna-lateralna-skleroza-250x141.png","categoryNames":["Uncategorized"],"feature_caption":"","subtitle":"","views":"5629","source":"\u0421\u043a\u043e\u043f\u0458\u0435, (\u0421\u0410\u041a\u0410\u041c\u0414\u0410\u041a\u0410\u0416\u0410\u041c.\u041c\u041a)","yoast_head":"<!-- This site is optimized with the Yoast SEO Premium plugin v15.0 - https:\/\/yoast.com\/wordpress\/plugins\/seo\/ -->\n<title>JU NJOFTOJM\u00cb ME S\u00cbMUNDJET E RRALLA: SKLEROZA AMIOTROFIKE LATERALE - \u0421\u0430\u043a\u0430\u043c \u0414\u0430 \u041a\u0430\u0436\u0430\u043c<\/title>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/sdk.mk\/index.php\/uncategorized-sq\/ju-njoftojme-me-semundjet-e-rralla-skleroza-amiotrofike-laterale\/\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"mk_MK\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"JU NJOFTOJM\u00cb ME S\u00cbMUNDJET E RRALLA: SKLEROZA AMIOTROFIKE LATERALE - \u0421\u0430\u043a\u0430\u043c \u0414\u0430 \u041a\u0430\u0436\u0430\u043c\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"Amyotrophic lateral sclerosis (ALS) &#8211; Motor neuron disease Skleroza amiotrofike laterale (\u0410LS) &#8211; S\u00ebmundja e motoneuronit ICD: G 12.2 Prevalenca: [&hellip;]\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/sdk.mk\/index.php\/uncategorized-sq\/ju-njoftojme-me-semundjet-e-rralla-skleroza-amiotrofike-laterale\/\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"\u0421\u0430\u043a\u0430\u043c \u0414\u0430 \u041a\u0430\u0436\u0430\u043c\" \/>\n<meta property=\"article:published_time\" content=\"2021-02-03T08:15:14+00:00\" \/>\n<meta property=\"og:image\" content=\"https:\/\/sdk.mk\/wp-content\/uploads\/2021\/02\/03-Amiotrofichna-lateralna-skleroza.png\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:width\" content=\"1920\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:height\" content=\"1080\" \/>\n<meta property=\"fb:app_id\" content=\"2407985809428537\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\/\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\/\/sdk.mk\/#website\",\"url\":\"https:\/\/sdk.mk\/\",\"name\":\"\\u0421\\u0430\\u043a\\u0430\\u043c \\u0414\\u0430 \\u041a\\u0430\\u0436\\u0430\\u043c\",\"description\":\"\\u0417\\u0430 \\u0441\\u043b\\u043e\\u0431\\u043e\\u0434\\u043e\\u0443\\u043c\\u043d\\u0438\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":\"https:\/\/sdk.mk\/?s={search_term_string}\",\"query-input\":\"required name=search_term_string\"}],\"inLanguage\":\"mk-MK\"},{\"@type\":\"ImageObject\",\"@id\":\"https:\/\/sdk.mk\/index.php\/uncategorized-sq\/ju-njoftojme-me-semundjet-e-rralla-skleroza-amiotrofike-laterale\/#primaryimage\",\"inLanguage\":\"mk-MK\",\"url\":\"https:\/\/sdk.mk\/wp-content\/uploads\/2021\/02\/03-Amiotrofichna-lateralna-skleroza.png\",\"width\":1920,\"height\":1080},{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\/\/sdk.mk\/index.php\/uncategorized-sq\/ju-njoftojme-me-semundjet-e-rralla-skleroza-amiotrofike-laterale\/#webpage\",\"url\":\"https:\/\/sdk.mk\/index.php\/uncategorized-sq\/ju-njoftojme-me-semundjet-e-rralla-skleroza-amiotrofike-laterale\/\",\"name\":\"JU NJOFTOJM\\u00cb ME S\\u00cbMUNDJET E RRALLA: SKLEROZA AMIOTROFIKE LATERALE - \\u0421\\u0430\\u043a\\u0430\\u043c \\u0414\\u0430 \\u041a\\u0430\\u0436\\u0430\\u043c\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\/\/sdk.mk\/#website\"},\"primaryImageOfPage\":{\"@id\":\"https:\/\/sdk.mk\/index.php\/uncategorized-sq\/ju-njoftojme-me-semundjet-e-rralla-skleroza-amiotrofike-laterale\/#primaryimage\"},\"datePublished\":\"2021-02-03T08:15:14+00:00\",\"dateModified\":\"2021-02-03T08:15:14+00:00\",\"author\":{\"@id\":\"https:\/\/sdk.mk\/#\/schema\/person\/864d4cb4c82a45f771023b00a4aa5176\"},\"inLanguage\":\"mk-MK\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\/\/sdk.mk\/index.php\/uncategorized-sq\/ju-njoftojme-me-semundjet-e-rralla-skleroza-amiotrofike-laterale\/\"]}]},{\"@type\":\"Person\",\"@id\":\"https:\/\/sdk.mk\/#\/schema\/person\/864d4cb4c82a45f771023b00a4aa5176\",\"name\":\"Biljana Nestoroska\"}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO Premium plugin. -->","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/sdk.mk\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/138098"}],"collection":[{"href":"https:\/\/sdk.mk\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/sdk.mk\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/sdk.mk\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/24"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/sdk.mk\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=138098"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/sdk.mk\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/138098\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/sdk.mk\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/138095"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/sdk.mk\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=138098"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/sdk.mk\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=138098"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/sdk.mk\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=138098"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}