{"id":189070,"date":"2023-02-19T08:10:16","date_gmt":"2023-02-19T07:10:16","guid":{"rendered":"https:\/\/sdk.mk\/?p=189070"},"modified":"2023-02-19T08:10:16","modified_gmt":"2023-02-19T07:10:16","slug":"ju-njoftojme-me-semundjet-e-rralla-semundja-lyme","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/sdk.mk\/index.php\/maqedonia\/ju-njoftojme-me-semundjet-e-rralla-semundja-lyme\/","title":{"rendered":"JU NJOFTOJM\u00cb ME S\u00cbMUNDJET E RRALLA: S\u00cbMUNDJA LYME"},"content":{"rendered":"<div class=\"f52428582a4b906b2d2e2a7d733c7d27\" data-index=\"7\" style=\"float: none; margin:10px 0 10px 0; text-align:center;\">\n<!-- MSP Ads Asynchronous JS Tag - Generated with Revive Adserver v5.4.1 -->\r\n<ins data-revive-zoneid=\"167\" data-revive-id=\"060fdb01f6430ec164d3519234aa4967\"><\/ins>\r\n<script async src=\"\/\/panel.ads.com.mk\/www\/delivery\/asyncjs.php\"><\/script>\n<\/div>\n<p lang=\"mk-MK\"><em><strong><span style=\"font-size: medium;\">S\u00ebmundja Lyme<\/span><\/strong><\/em><\/p>\n<p lang=\"mk-MK\"><span style=\"font-size: medium;\">ICD: A69.2<\/span><\/p>\n<p lang=\"mk-MK\"><span style=\"font-size: medium;\">Prevalenca: e panjohur<\/span><\/p>\n<p lang=\"mk-MK\"><span style=\"font-size: medium;\">S\u00ebmundja Lyme u njoh p\u00ebr her\u00eb t\u00eb par\u00eb n\u00eb 1975 pasi hetoi pse nj\u00eb num\u00ebr jasht\u00ebzakonisht i madh f\u00ebmij\u00ebsh u diagnostikuan me artrit reumatoid t\u00eb mitur n\u00eb Lyme, Connecticut (SHBA) dhe dy qytete fqinje. Studiuesit zbuluan se shumica e f\u00ebmij\u00ebve t\u00eb infektuar jetonin pran\u00eb zonave pyjore t\u00eb banuara nga rriqrat. Ata zbuluan gjithashtu se simptomat e para te f\u00ebmij\u00ebt zakonisht shfaqen n\u00eb muajt e ver\u00ebs q\u00eb p\u00ebrkojn\u00eb me sezonin e rriqrave. Disa pacient\u00eb t\u00eb ekzaminuar p\u00ebrshkruan se kishin nj\u00eb skuqje pak para zhvillimit t\u00eb artritit, dhe shum\u00eb kujtuan gjithashtu nj\u00eb pickim rriq\u00ebr n\u00eb vendin e skuqjes. Hulumtimet e m\u00ebtejshme zbuluan se rriqrat e vegj\u00ebl ishin t\u00eb infektuar me nj\u00eb bakter spirale ose spiroket (m\u00eb von\u00eb u quajt Borrelia burgdoferi) dhe ishin p\u00ebrgjegj\u00ebs p\u00ebr fillimin e artritit Lyme. S\u00ebmundja Lyme shfaqet me frekuenc\u00eb t\u00eb lart\u00eb n\u00eb rajone t\u00eb lokalizuara n\u00eb t\u00eb gjith\u00eb Evrop\u00ebn, Shtetet e Bashkuara, ish-Bashkimin Sovjetik, Afrik\u00ebn e Jugut, Australi dhe Azi. P\u00ebraf\u00ebrsisht 8 nga 100,000 njer\u00ebz preken \u00e7do vit.<\/span><\/p>\n<p lang=\"mk-MK\"><span style=\"font-size: medium;\">Kush mund t\u00eb s\u00ebmuret nga s\u00ebmundja Lyme?<\/span><\/p>\n<p lang=\"mk-MK\"><span style=\"font-size: medium;\">Njer\u00ebzit q\u00eb jetojn\u00eb ose punojn\u00eb n\u00eb zona t\u00eb rrethuara nga pyje ose shkurre t\u00eb mbipopulluara dhe ata q\u00eb vizitojn\u00eb natyr\u00ebn p\u00ebr q\u00ebllime rekreative jan\u00eb n\u00eb rrezik m\u00eb t\u00eb madh. Q\u00ebndrimi n\u00eb natyr\u00eb n\u00eb muajt e ngroht\u00eb rrit rrezikun p\u00ebr t&#8217;u prekur nga kjo s\u00ebmundje.<\/span><\/p>\n<p lang=\"mk-MK\"><span style=\"font-size: medium;\">Rriqrat preferojn\u00eb nj\u00eb mjedis t\u00eb lag\u00ebsht dhe t\u00eb err\u00ebt me mbeturina gjethesh ose bim\u00ebsi t\u00eb ul\u00ebt n\u00eb pyje, zona me shkurre ose zona me bar\u00ebra t\u00eb larta.<\/span><\/p>\n<p lang=\"mk-MK\"><strong><span style=\"font-size: medium;\">Simptomat n\u00eb l\u00ebkur\u00eb:<\/span><\/strong><\/p>\n<p lang=\"mk-MK\"><span style=\"font-size: medium;\">Erythema migrans (EM): EM \u00ebsht\u00eb nj\u00eb skuqje e l\u00ebkur\u00ebs n\u00eb vendin e pickimit t\u00eb rriqr\u00ebs q\u00eb p\u00ebrhapet ngadal\u00eb dhe arrin nj\u00eb diamet\u00ebr zakonisht mbi 5 cm dhe \u00ebsht\u00eb e pranishme p\u00ebr nj\u00eb koh\u00eb t\u00eb gjat\u00eb (dhe disa jav\u00eb). Skuqja n\u00eb mes zhduket gradualisht, duke krijuar zakonisht nj\u00eb form\u00eb karakteristike t\u00eb EM. EM nuk \u00ebsht\u00eb nj\u00eb reaksion alergjik i l\u00ebkur\u00ebs ndaj pickimit t\u00eb rriqr\u00ebs. EM mund t\u00eb shoq\u00ebrohet me t\u00eb ashtuquajturat &#8220;simptoma t\u00eb vogla&#8221; t\u00eb tilla si (dhimbje koke, ngurt\u00ebsi, marramendje, dhimbje ky\u00e7esh dhe muskujsh, v\u00ebshtir\u00ebsi n\u00eb p\u00ebrqendrim)<\/span><\/p>\n<p lang=\"mk-MK\"><span style=\"font-size: medium;\">N\u00eb nyje:<\/span><\/p>\n<p lang=\"mk-MK\"><span style=\"font-size: medium;\">inflamacion i ky\u00e7eve ose artriti: Pas disa muajsh, rreth gjysma e personave t\u00eb infektuar q\u00eb nuk trajtohen kan\u00eb nyje t\u00eb dhimbshme dhe t\u00eb fryra. Kjo p\u00ebrs\u00ebritet dhe zgjat me dit\u00eb apo muaj. Artriti kronik zhvillohet n\u00eb 10 deri n\u00eb 20% t\u00eb njer\u00ebzve t\u00eb patrajtuar.<\/span><\/p>\n<p lang=\"mk-MK\"><span style=\"font-size: medium;\">Simptomat neurologjike: S\u00ebmundja e Lyme mund t\u00eb ndikoj\u00eb gjithashtu n\u00eb sistemin nervor, duke shkaktuar simptoma t\u00eb tilla si nj\u00eb qaf\u00eb e fort\u00eb dhe dhimbje koke t\u00eb forta (p\u00ebr shkak t\u00eb meningjitit), paraliz\u00eb e p\u00ebrkohshme e muskujve t\u00eb fytyr\u00ebs (paraliza e Bell), pandjeshm\u00ebri ndaj stimujve, dhimbje ose dob\u00ebsi n\u00eb gjymtyr\u00eb, ose koordinim i dob\u00ebt i muskujve.<\/span><\/p>\n<p lang=\"mk-MK\"><span style=\"font-size: medium;\">Probleme me zemr\u00ebn: Nj\u00eb num\u00ebr i vog\u00ebl njer\u00ebzish mund t\u00eb ken\u00eb probleme me zemr\u00ebn, t\u00eb tilla si rrahje t\u00eb parregullta t\u00eb zemr\u00ebs, p\u00ebr disa jav\u00eb pas infeksionit. Simptomat m\u00eb pak t\u00eb zakonshme p\u00ebrfshijn\u00eb inflamacionin e syve dhe dob\u00ebsin\u00eb e r\u00ebnd\u00eb t\u00eb trupit.<\/span><\/p>\n<p lang=\"mk-MK\"><strong><span style=\"font-size: medium;\">Diagnostifikimi:<\/span><\/strong><\/p>\n<p lang=\"mk-MK\"><span style=\"font-size: medium;\">S\u00ebmundja Lyme diagnostikohet m\u00eb leht\u00eb bazuar n\u00eb nj\u00eb ndryshim karakteristik t\u00eb l\u00ebkur\u00ebs (EM). P\u00ebr fat t\u00eb keq, skuqja ndonj\u00ebher\u00eb mund t\u00eb kaloj\u00eb pa u v\u00ebn\u00eb re. Testet laboratorike mund t\u00eb ndihmojn\u00eb n\u00eb konfirmimin e diagnoz\u00ebs, por ato zakonisht nuk jan\u00eb pozitive n\u00eb jav\u00ebt e para pas pickimit t\u00eb rriqr\u00ebs. Ndonj\u00ebher\u00eb \u00ebsht\u00eb e nevojshme t\u00eb izolohen bakteret nga vendi i pickimit ose skuqjes n\u00eb m\u00ebnyr\u00eb q\u00eb t\u00eb b\u00ebhet nj\u00eb diagnoz\u00eb me nj\u00eb biopsi t\u00eb l\u00ebkur\u00ebs. Kur dyshohet p\u00ebr s\u00ebmundjen Lyme, zakonisht p\u00ebrdoret nj\u00eb test Western blot p\u00ebr t\u00eb konfirmuar ose p\u00ebrjashtuar diagnoz\u00ebn.<\/span><\/p>\n<p lang=\"mk-MK\"><strong><span style=\"font-size: medium;\">Mjekimi:<\/span><\/strong><\/p>\n<p lang=\"mk-MK\"><span style=\"font-size: medium;\">S\u00ebmundja Lyme trajtohet me antibiotik\u00eb. \u00cbsht\u00eb e r\u00ebnd\u00ebsishme t\u00eb trajtohet faza e par\u00eb e s\u00ebmundjes, EM, p\u00ebr t\u00eb parandaluar zhvillimin e formave m\u00eb t\u00eb r\u00ebnda dhe kronike t\u00eb s\u00ebmundjes. N\u00eb trajtimin e EM n\u00eb vendin ton\u00eb, azitromicina rekomandohet nj\u00eb her\u00eb n\u00eb dit\u00eb p\u00ebr 5 dit\u00eb si tek f\u00ebmij\u00ebt ashtu edhe tek t\u00eb rriturit. Pas trajtimit EM, disa pacient\u00eb mund t\u00eb ken\u00eb dhimbje t\u00eb zgjatura t\u00eb muskujve dhe nyjeve dhe shpesh t\u00eb fik\u00ebt, e cila \u00ebsht\u00eb e gjitha pjes\u00eb e t\u00eb ashtuquajtur\u00ebs sindromi post-Lyme q\u00eb nuk ka nevoj\u00eb t\u00eb trajtohet me antibiotik\u00eb. Ekziston edhe nj\u00eb vaksin\u00eb n\u00eb bot\u00eb q\u00eb rekomandohet p\u00ebr njer\u00ebzit q\u00eb jetojn\u00eb n\u00eb zona endemike p\u00ebr k\u00ebt\u00eb s\u00ebmundje dhe kalojn\u00eb shum\u00eb koh\u00eb n\u00eb zona t\u00eb pyll\u00ebzuara ose me bar.<\/span><\/p>\n<p lang=\"mk-MK\"><strong><span style=\"font-size: medium;\">Parandalimi:<\/span><\/strong><\/p>\n<p lang=\"mk-MK\">\u2022 <span style=\"font-size: medium;\">Natyrisht, parandalimi m\u00eb i mir\u00eb \u00ebsht\u00eb t\u00eb shmangni pickimin nga rriqrat kur l\u00ebvizni n\u00ebp\u00ebr zona ku ka rriqra. Nuk ka rrezik nga rriqrat n\u00eb terrene shk\u00ebmbore dhe t\u00eb thata. Rriqrat gjenden n\u00eb zona me lag\u00ebshti, ve\u00e7an\u00ebrisht n\u00eb bar. P\u00ebr t\u00eb p\u00ebrdorur mesin e 6 shtigjeve kur ecni n\u00eb pyll. Pantallonat e gjata (me ngjyr\u00eb t\u00eb \u00e7elur p\u00ebr zbulimin m\u00eb t\u00eb leht\u00eb t\u00eb rriqrave), t\u00eb futura n\u00eb \u00e7orape, parandalojn\u00eb hyrjen e rriqrave n\u00eb l\u00ebkur\u00eb.<\/span><\/p>\n<p lang=\"mk-MK\">\u2022 <span style=\"font-size: medium;\">Kontrolli ditor i l\u00ebkur\u00ebs pas l\u00ebvizjes n\u00ebp\u00ebr zonat ku ka rriqra dhe heqja e tyre. Nj\u00eb rriq\u00ebr i ngjitur hiqet leht\u00ebsisht duke e rrotulluar n\u00ebn majat e gishtave t\u00eb lagur ose duke e t\u00ebrhequr rriqr\u00ebn me piskatore (piskatore). Ka piskatore speciale p\u00ebr nj\u00eb q\u00ebllim t\u00eb till\u00eb q\u00eb mund t\u00eb blihen n\u00eb farmaci. Duhet t\u00eb shmanget t\u00ebrheqja e ashp\u00ebr me presion mbi rriqr\u00ebn sepse koka e saj mund t\u00eb mbetet n\u00eb l\u00ebkur\u00eb dhe t\u00eb shkaktoj\u00eb infeksion purulent lokal. N\u00ebse kjo ndodh, koka e prer\u00eb e rriqr\u00ebs do t\u00eb dal\u00eb spontanisht.<\/span><\/p>\n<p lang=\"mk-MK\">\u2022 <span style=\"font-size: medium;\">Metoda e heqjes s\u00eb rriqrave nuk ndikon n\u00eb rrezikun e mundsh\u00ebm t\u00eb infektimit me Borrelia. \u2022 K\u00ebpusha e ngjitur duhet t\u00eb hiqet sa m\u00eb shpejt q\u00eb t\u00eb jet\u00eb e mundur, n\u00eb dit\u00ebn e par\u00eb, sepse rreziku i infektimit rritet me kalimin e koh\u00ebs.<\/span><\/p>\n<p lang=\"mk-MK\">\u2022 <span style=\"font-size: medium;\">Jan\u00eb kryer eksperimente p\u00ebr t\u00eb zhvilluar nj\u00eb vaksin\u00eb kund\u00ebr borrelioz\u00ebs Lyme. Nj\u00eb vaksin\u00eb e till\u00eb duhet t\u00eb p\u00ebrshtatet me spektrin lokal t\u00eb n\u00ebngrupeve Borrelia. Vaksinat e bazuara n\u00eb protein\u00ebn e sip\u00ebrfaqes s\u00eb jashtme A t\u00eb Borrelia Burgdorferi jan\u00eb p\u00ebrdorur p\u00ebr disa koh\u00eb n\u00eb Shtetet e Bashkuara, por nuk prodhohen m\u00eb. Spektri i n\u00ebnspecieve Borrelia dhe p\u00ebrb\u00ebrja antigjenike n\u00eb Evrop\u00eb ndryshojn\u00eb nga ato n\u00eb Shtetet e Bashkuara.<\/span><\/p>\n\n<div style=\"font-size: 0px; height: 0px; line-height: 0px; margin: 0; padding: 0; clear: both;\"><\/div>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>S\u00ebmundja Lyme ICD: A69.2 Prevalenca: e panjohur S\u00ebmundja Lyme u njoh p\u00ebr her\u00eb t\u00eb par\u00eb n\u00eb 1975 pasi hetoi pse [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":22,"featured_media":189071,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_mo_disable_npp":"no","inline_featured_image":false},"categories":[3087],"tags":[],"imageURL":"https:\/\/sdk.mk\/wp-content\/uploads\/2023\/02\/19-Lyme-disease-1-650x366.png","thumbURL":"https:\/\/sdk.mk\/wp-content\/uploads\/2023\/02\/19-Lyme-disease-1-250x141.png","categoryNames":["Maqedonia"],"feature_caption":"","subtitle":"","views":"461","source":"\u0421\u043a\u043e\u043f\u0458\u0435, (\u0421\u0410\u041a\u0410\u041c\u0414\u0410\u041a\u0410\u0416\u0410\u041c.\u041c\u041a)","yoast_head":"<!-- This site is optimized with the Yoast SEO Premium plugin v15.0 - https:\/\/yoast.com\/wordpress\/plugins\/seo\/ -->\n<title>JU NJOFTOJM\u00cb ME S\u00cbMUNDJET E RRALLA: S\u00cbMUNDJA LYME - \u0421\u0430\u043a\u0430\u043c \u0414\u0430 \u041a\u0430\u0436\u0430\u043c<\/title>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/sdk.mk\/index.php\/maqedonia\/ju-njoftojme-me-semundjet-e-rralla-semundja-lyme\/\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"mk_MK\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"JU NJOFTOJM\u00cb ME S\u00cbMUNDJET E RRALLA: S\u00cbMUNDJA LYME - \u0421\u0430\u043a\u0430\u043c \u0414\u0430 \u041a\u0430\u0436\u0430\u043c\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"S\u00ebmundja Lyme ICD: A69.2 Prevalenca: e panjohur S\u00ebmundja Lyme u njoh p\u00ebr her\u00eb t\u00eb par\u00eb n\u00eb 1975 pasi hetoi pse [&hellip;]\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/sdk.mk\/index.php\/maqedonia\/ju-njoftojme-me-semundjet-e-rralla-semundja-lyme\/\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"\u0421\u0430\u043a\u0430\u043c \u0414\u0430 \u041a\u0430\u0436\u0430\u043c\" \/>\n<meta property=\"article:published_time\" content=\"2023-02-19T07:10:16+00:00\" \/>\n<meta property=\"og:image\" content=\"https:\/\/sdk.mk\/wp-content\/uploads\/2023\/02\/19-Lyme-disease-1.png\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:width\" content=\"1600\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:height\" content=\"900\" \/>\n<meta property=\"fb:app_id\" content=\"2407985809428537\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\/\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\/\/sdk.mk\/#website\",\"url\":\"https:\/\/sdk.mk\/\",\"name\":\"\\u0421\\u0430\\u043a\\u0430\\u043c \\u0414\\u0430 \\u041a\\u0430\\u0436\\u0430\\u043c\",\"description\":\"\\u0417\\u0430 \\u0441\\u043b\\u043e\\u0431\\u043e\\u0434\\u043e\\u0443\\u043c\\u043d\\u0438\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":\"https:\/\/sdk.mk\/?s={search_term_string}\",\"query-input\":\"required name=search_term_string\"}],\"inLanguage\":\"mk-MK\"},{\"@type\":\"ImageObject\",\"@id\":\"https:\/\/sdk.mk\/index.php\/maqedonia\/ju-njoftojme-me-semundjet-e-rralla-semundja-lyme\/#primaryimage\",\"inLanguage\":\"mk-MK\",\"url\":\"https:\/\/sdk.mk\/wp-content\/uploads\/2023\/02\/19-Lyme-disease-1.png\",\"width\":1600,\"height\":900},{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\/\/sdk.mk\/index.php\/maqedonia\/ju-njoftojme-me-semundjet-e-rralla-semundja-lyme\/#webpage\",\"url\":\"https:\/\/sdk.mk\/index.php\/maqedonia\/ju-njoftojme-me-semundjet-e-rralla-semundja-lyme\/\",\"name\":\"JU NJOFTOJM\\u00cb ME S\\u00cbMUNDJET E RRALLA: S\\u00cbMUNDJA LYME - \\u0421\\u0430\\u043a\\u0430\\u043c \\u0414\\u0430 \\u041a\\u0430\\u0436\\u0430\\u043c\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\/\/sdk.mk\/#website\"},\"primaryImageOfPage\":{\"@id\":\"https:\/\/sdk.mk\/index.php\/maqedonia\/ju-njoftojme-me-semundjet-e-rralla-semundja-lyme\/#primaryimage\"},\"datePublished\":\"2023-02-19T07:10:16+00:00\",\"dateModified\":\"2023-02-19T07:10:16+00:00\",\"author\":{\"@id\":\"https:\/\/sdk.mk\/#\/schema\/person\/7019cceac18d709c135f468280bbf1e6\"},\"inLanguage\":\"mk-MK\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\/\/sdk.mk\/index.php\/maqedonia\/ju-njoftojme-me-semundjet-e-rralla-semundja-lyme\/\"]}]},{\"@type\":\"Person\",\"@id\":\"https:\/\/sdk.mk\/#\/schema\/person\/7019cceac18d709c135f468280bbf1e6\",\"name\":\"Goran Konev\"}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO Premium plugin. -->","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/sdk.mk\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/189070"}],"collection":[{"href":"https:\/\/sdk.mk\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/sdk.mk\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/sdk.mk\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/22"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/sdk.mk\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=189070"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/sdk.mk\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/189070\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/sdk.mk\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/189071"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/sdk.mk\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=189070"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/sdk.mk\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=189070"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/sdk.mk\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=189070"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}