Некогашното училиште „Свети Сава“ во стариот дел на Охрид, изградено на крајот од 19. век, е во исклучително лоша состојба со  рушење со распадната фасада и уништен кров,  иако е прогласено за значајно културно наследство на Македонија.

Од Граѓанската иницијатива „Охрид СОС“ бараат од ГП „Гранит“, во чија сопственост веќе подолго време е објектот, да преземат активности за да се спаси и сочува овој вреден објект кој е оставен на забот на времето.

„Делува малку иронично, најстарото и најголемо македонско претпријатие за изградба, кое располага и со стручен кадар и со технологија, кое изградило толку многу во републиката, регионот и странство, да не реагира соодветно за еден ваков објект во старото градско јадро на Охрид. Ги потсетивме дека она што им е отстапено од страна на Општина Охрид има своја историја и значење и дека титулата споменик на културата или културно добро од особена важност не е само формално доделена од институциите, туку таа претставува и обврска. Овој објект е дел и од културното наследство на Охридскиот Регион кое е на Листата светско наследство на УНЕСКО“, се вели во соопштението на Иницијативата.

Од „Охрид СОС“ побарале информации за нивните намери, дали имаат изготвено план за итна реконструкција и реставрација на објектот, со приоритет да се зачува изворниот изглед и специфики на објектот.

„Објектот забрзано деградира и постои опасност од обрушување доколку не се преземат итни мерки. Веќе се срушени делови од подот, а меѓукатната конструкција е уништена. Пропаѓа и фасадата, а веќе подолго време делови од објектот се покриени со бујна вегетација. Побаравме да ја покажат на дело нивната општествена одговорност и да го спасат и сочуваат овој уникатен и за Охрид значаен објект и за следните генерации. Градежното претпријатие има и законска обврска и одговорност, како имател на културно наследство во рамките на заштитеното подрачје, за одржувањето, чувањето, почитувањето и правилното користење на културното наследство во рамките на заштитеното подрачје“, се вели во дел од реакцијата од „Охрид СОС“.

Според нив, симптоматично е што со години и надлежните, Завод за заштита на спомениците на културата и Музеј – Охрид и Управата за заштита на културното наследство, воопшто не реагирале за овој објект до новиот сопственик, имајќи ја предвид неговата историска важност.

Во членот 9 од Законот за прогласување на старото градско јадро на Охрид за културно наследство од особено значење е наведено дека „Националната установа Завод за заштита на спомениците на културата и Музеј – Охрид е одговорна за преземање заштитно-конзерваторски мерки во заштитеното подрачје во согласност со Законот за заштита на културното наследство“.

„Веќе е крајно време да го повикаат на одговорност имателот на културното наследство со оглед дека не го почитува законот и да иницираат итна заштита на објектот пред да биде доцна“, велат од Иницијативата.

Училиштето е е изградено во периодот од 1898 до 1899 година во неокласичен стил со барокни елементи во ренесансен манир. Зградата има приземје, кат и делумен подрум. Изведена е во масивна конструкција, најдолниот дел е од камен со изразени фуги, а приземјето и катот се од тули со дрвена меѓукатна конструкција. Покривната конструкција е дрвена, а покривот е четириводен, покриен со стари ќерамиди и дасчена оплата. Фасадата има строги геометриски облици со богата декорација. Прозорците имаат профилирани венци и триаголни тимпанони и фризови.

Последната санација на зградата е направена во 1980 година.

С. ВРЕНЦОВСКА