Унгарските власти отворија кривична истрага поради сомневања за злоупотреба на службената положба и несовесно работење во државната Ексимбанка, соопшти полицијата. Истрагата опфаќа четири предмети, меѓу кои е и заемот од една милијарда евра доделен на Македонија, по кривичните пријави што Министерството за економија и енергетика ги поднесе во јули врз основа на внатрешна ревизија во банката.
Истражителите од Националното биро за истраги при полицијата за брз одговор на 31 август запленија илјадници страници интерна документација од министерството за потребите на постапката. Од полицијата соопштија дека станува збор за материјали обезбедени за време на интерната ревизија, кои нудат дополнителни докази за пријавените дела. Државната Ексимбанка, која беше под надлежност на Министерството за надворешни работи сè до јуни 2022 година кога премина под Министерството за економија, засега не излезе со коментар.
Оваа постапка е една од најзначајните мерки на новата влада на премиерот Петер Маѓар, кој по априлските избори стави крај на 16-годишното владеење на Виктор Орбан. Маѓар вети пресметка со, како што вели, системската корупција под претходната администрација, додека Орбан ги отфрла ваквите обвинувања.
Во средиштето на истрагата е кредитот за општа намена од една милијарда евра за Македонија, кој носи каматна стапка од 3,25 проценти и целосна државна гаранција од македонската влада. Маѓар претходно рече дека со овој аранжман средствата наменети за поддршка на унгарските претпријатија биле пренасочени за помагање на странски политички сојузник, премиерот Христијан Мицкоски, како и за потенцијална корист на компании блиски до поранешната унгарска влада. Тој вели дека условите под кои е даден заемот се поповолни од оние што им се нудат на домашните компании во Унгарија или по кои унгарската држава се задолжува за сопствени капитални проекти.
Договорот почна да се реализира кон средината на 2024 година, по средбите на Самитот на НАТО во Вашингтон на 11 јули. Македонската влада го усвои предлог-законот на 3 септември, Собранието го изгласа посебниот закон на 17 септември, а министерствата за финансии на двете држави го потпишаа договорот на 8 октомври, по што беше исплатена првата транша од 500 милиони евра.
Освен кредитот за Македонија, полицијата проверува уште три големи зделки на Ексимбанка. Едната опфаќа околу 59 милијарди форинти, односно приближно 161 милион евра, за хотелот „Софител“ и фирма поврзана со бизнисите на Иштван Тиборц, зет на Орбан. Според податоците од Маѓар, банката ја донела одлуката за финансирање за само два дена, со што биле нарушени интерните процедури.
Вториот случај е финансиска гаранција од 126 милијарди форинти (меѓу 344 и 398 милиони евра) што Ексимбанка и Унгарската банка за развој ја обезбедиле за изградба на автопат меѓу Замбија и Демократска Република Конго, проект поврзан со градежната компанија „Дуна асфалт“. Третиот предмет вклучува заем од 176 милијарди форинти, или близу 480 милиони евра, поврзан со компанијата за поправка на возила „Дунакеси“ и финансирање за египетските државни железници.
Владата во Будимпешта најави и формирање нова управа за борба против корупцијата, како и почетни чекори за приклучување кон Европското јавно обвинителство. Истрагата за Ексимбанка се наоѓа во почетен стадиум и сè уште нема покренато конкретни обвиненија против одредени поединци.
