Шумскиот пожар во југозападна Франција стана толку моќен што столбот од чад се претвори во грмотевична бура, создавајќи молњи кои удирале во земјата и предизвикувале нови пожари надвор од првичното жариште, соопштија француските власти. Со други зборови, тоа значи дека огнената стихија повеќе не била само поттикнувана од временските услови – таа почнала сама да ги создава.

Грмотевичниот облак, исто така, создал силни и непредвидливи ветрови кои можеле да ги насочуваат пламените јазици во нови правци. Овој феномен, наречен пирокумулонимбус (pyrocumulonimbus), или скратено пироКб (pyroCb), е редок во Европа и многу почесто е документиран во Северна Америка и Австралија, каде што се јавува само кај некои од најекстремните пожари. Националната федерација на пожарникари на Франција соопшти дека никогаш досега не регистрирала ваков феномен во земјата.

Пожарот избувна во близина на Саумос на 22 јули и оттогаш зафати повеќе од 420 квадратни километри шуми и ниска вегетација, оштети или уништи повеќе од 240 домови и принуди околу 220.000 луѓе да се евакуираат во департманот Жиронд. Околу 18:20 часот на 24 јули, два дена по избувнувањето на пожарот, локалната противпожарна и спасувачка служба соопшти дека пожарот создал пирокумулонимбус. Облакот ослабнал во текот на ноќта поради зголемената влажност, но потоа повторно се формирал неколку пати.

Постојано, топлината и чадот се издигнувале нагоре во огромен црн грмотевичен облак, кој бил електризиран и осветлен одвнатре.

„Замислете логорски оган толку голем и толку жежок што чадот што се издига од него се претвора во облак сличен на бура“, вели Теодор М. Џанарос, метеоролог специјализиран за шумски пожари во Националната опсерваторија во Атина. „Тоа е пироКб – грмотевичен облак роден од интензивната топлина што ја создава шумскиот пожар“.

Но, за да се формира таков облак, не е доволен само голем пожар. Не постои одредена температура на која тој се создава, објаснува Џанарос. Потребни се атмосферски услови кои овозможуваат појава на суви грмотевични бури – многу жежок и сув воздух во близина на земјата, а над него посвеж и повлажен воздух.

Жешкиот воздух исполнет со чад и влага потоа брзо се издига од пламените јазици. Како што се искачува и се лади, водената пареа се кондензира околу честичките пепел. Над нивото на замрзнување, капките се претвораат во ледени кристали, чии меѓусебни судири создаваат раздвојување на електричните полнежи – исто како кај обична грмотевична бура.

Под овој облак се наоѓа предел кој веќе е подготвен да гори. Облакот потоа дополнително ја засилува катастрофата што самиот пожар ја создал. Воздушните струења што се издигаат вовлекуваат силни ветрови кон пожарот, додека струите што се спуштаат испраќаат силни налети назад кон површината. Овие промени можат да го пренасочат пожарот, да го поделат на повеќе фронтови или да го натераат брзо да се прошири во сосема нов правец.

Во Европа, пирокумулонимбусите се ретка појава. Португалија регистрираше ваков феномен за време на својата катастрофална сезона на пожари во 2017 година. Со овој случај, Франција се приклучи на таа кратка листа.

Европа се затоплува побрзо од кој било друг континент – со стапка приближно двојно повисока од светскиот просек уште од 1980-тите, според Службата за климатски промени „Коперник“ на Европската Унија и Светската метеоролошка организација. Топлотните бранови стануваат сè почести и поинтензивни, а сушата се шири низ јужниот дел на континентот, претворајќи ги шумите во лесно запаливо гориво.

Пожешките и посуви услови создаваат повеќе можности за појава на екстремни пожари што можат да формираат пирокумулонимбуси, вели Џанарос. Сепак, научниците сè уште немаат доволно долгорочни податоци за да утврдат дали ваквите појави стануваат почести. Европскиот истражувачки проект ROSETTA има за цел да го пополни токму тој недостаток на податоци.

„Најчестото погрешно сфаќање е дека овој облак е само спореден ефект на пожарот“, вели Џанарос. „Додека лебди над пламените јазици, тој активно влијае врз тоа каде пожарот ќе се прошири понатаму“.